Μνήμες από την Κατοχή στην Ελλάδα

Διεθνή Προγράμματα Προφορικής Ιστορίας

Το Αρχείο Προφορικών Μαρτυριών για την Καταναγκαστική Εργασία, Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Βερολίνου

Το Αρχείο Προφορικών Μαρτυριών για την Καταναγκαστική Εργασία, Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Βερολίνου

Το Visual History Archive στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου

Το Visual History Archive στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου

α) Visual History Archive, USC Shoah Foundation Institute for Visual History and Education

Το Visual History Archive -που δημιουργήθηκε με χορηγία του Ιδρύματος για τη Σοά του Στίβεν Σπίλμπεργκ- είναι το μεγαλύτερο οπτικοακουστικό ιστορικό αρχείο στον κόσμο. Η συλλογή του περιλαμβάνει σχεδόν 52.000 μαρτυρίες που βιντεοσκοπήθηκαν σε 56 χώρες και σε 32 γλώσσες κατά το διάστημα 1994-1999.

Με πρωτοβουλία του Ινστιτούτου συγκεντρώθηκαν συνεντεύξεις επιζώντων των ναζιστικών στρατοπέδων θανάτου (κυρίως από Εβραίους, αλλά και από ομοφυλόφιλους, Μάρτυρες του Ιεχωβά, Ρομά και Σίντι [Αθίγγανους], πολιτικούς κρατούμενους, κ.ά.), καθώς και από άλλους αυτόπτες μάρτυρες, ιδίως συμμάχους στρατιωτικούς απελευθερωτές. Περισσότερες από 300 συνεντεύξεις διενεργήθηκαν στην Ελλάδα και στα ελληνικά, ενώ άλλοι 601 συνεντευξιαζόμενοι έχουν τόπο γέννησης την Ελλάδα. Η χρήση του αρχείου βασίζεται στον κατάλογο ονομάτων και σε ταξινομικό σύστημα (με 50.000 “keywords”) που επιτρέπει στο χρήστη να ψάξει όλο το αρχείο δίνοντας ένα όνομα-κλειδί που συνδέεται με μια συνέντευξη. Η κατά μέσο όρο διάρκεια κάθε μαρτυρίας είναι δύο ώρες και καλύπτει εμπειρίες της προπολεμικής, της πολεμικής και της μεταπολεμικής περιόδου.

Τα δικαιώματα του αρχείου για την Ευρώπη έχει το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου. Χάρη σε σύμβαση συνεργασίας του Πανεπιστημίου Αθηνών με το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο (η οποία ξεκίνησε, τον Απρίλιο του 2010, από ερευνητικό ταξίδι του Χάγκεν Φλάισερ με 17 προ- και μεταπτυχιακούς φοιτητές στο FUB και σε τόπους μνήμης της ναζιστικής Γερμανίας), το τμήμα Ιστορίας έχει πρόσβαση στην εν λόγω τεράστια βάση δεδομένων. Στο εργαστήριο πληροφορικής του Τμήματος (Φιλοσοφική Σχολή, 8ος ορ.) υπάρχουν πέντε υπολογιστές ειδικά διαμορφωμένοι για την πρόσβαση στο αρχείο.

Η ηλεκτρονική διεύθυνση του Αρχείου είναι: http://www.vha.fu-berlin.de/ 

β) Archiv „Zwangsarbeit 1939-1945. Erinnerungen und Geschichte“

Το Center für Digitale Systeme (CeDiS) του Ελεύθερου Πανεπιστημίου του Βερολίνου, στο πλαίσιο συνεργασίας με το Ίδρυμα "Erinnerung, Verantwortung und Zukunft" (http://www.stiftung-evz.de/ueber-uns/), δημιούργησε το μεγαλύτερο αρχείο ψηφιακών μαρτυριών για την καταναγκαστική εργασία στη διάρκεια του εθνικοσοσιαλισμού („Zwangsarbeit 1939-1945. Erinnerungen und Geschichte“) .Οι συνεντεύξεις πραγματοποιήθηκαν από το Ινστιτούτο για την Ιστορία και τις Βιογραφίες του FernUniversität Hagen (http://www.fernuni-hagen.de/geschichteundbiographie/). Ψηφιοποιήθηκαν από το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο και είναι προσβάσιμες σε μία ψηφιακή πλατφόρμα.

Η ηλεκτρονική διεύθυνση του Αρχείου είναι: http://www.zwangsarbeit-archiv.de/sammlung/index.html  

γ) Archiv “Refugee Voices” der Association of Jewish Refugees


Από το 2011 το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου είναι το πρώτο πανεπιστήμιο στη Γερμανία που παρέχει πρόσβαση στην Συλλογή Μαρτυριών Εβραίων Προσφύγων (http://www.ajr.org.uk/about). Η Συλλογή "Refugee Voices" συμπεριλαμβάνει 150 βιωματικές αφηγήσεις Εβραίων επιζώντων που ζουν στη Μεγάλη Βρετανία. 

Η ηλεκτρονική διεύθυνση του Αρχείου είναι:http://www.refugeevoices.fu-berlin.de/ 

Στην Ελλάδα:

γ) Ένωση Προφορικής Ιστορίας

Η Ένωση Προφορικής Ιστορίας ιδρύθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 2013 και έχει έδρα το Βόλο.

Η ΕΠΙ:

  • προωθεί την προφορική ιστορία και τη βιογραφική έρευνα ως έγκυρες μεθόδους καταγραφής και ερμηνείας της πρόσφατης ιστορίας και της σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας
  • προωθεί τις διεθνώς αναγνωρισμένες προδιαγραφές σχετικά με τη συλλογή, την αρχειοθέτηση και διατήρηση των οπτικοακουστικών μαρτυριών
  • συμβάλλει στη δημιουργία και ανάπτυξη τοπικών ομάδων προφορικής ιστορίας
  • ενθαρρύνει την καταγραφή αφηγήσεων ζωής
  • παρέχει συμβολές σχετικά με τις τεχνικές της συνέντευξης, τον τεχνικό εξοπλισμό, τους κανόνες δεοντολογίας και τις ορθές πρακτικές αρχειοθέτησης αρχείων οπτικοακουστικών μαρτυριών
  • οργανώνει συνέδρια και επιμορφωτικά σεμινάρια
  • διατηρεί λίστα αλληλογραφίας (epi@lists.uth.gr)
  • δημιουργεί έντυπες και ηλεκτρονικές εκδόσεις.

Link: www.epi.uth.gr 

δ) Iστοσελίδα του συντονιστικού των ομάδων προφορικής ιστορίας της Αθήνας

http://oralhistorygroups.gr

ε) Ομάδα Προφορικής Ιστορίας Κρήτης

Πρωτεργάτες είναι η Χαρά Ανδρεάδου και ο Ματθαίος Φραντζεσκάκης. H ομάδα λειτουργεί στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Εταιρείας Κρήτης.

http://www.kriti24.gr/xekinise-i-omada-kriti-proforiki-istoria-crete-oral-history/

 http://creteoralhistory.org/

 https://www.facebook.com/CreteOralHistory/

στ) Προφορική Ιστορία: Ζωντανεύοντας την ιστορία της Θεσσαλονίκης

Ιστοσελίδα για εκπαιδευτικούς - και όχι  μόνο - της Θεσσαλονίκης. 

https://istoriaproforiki.wordpress.com/

Ευχαριστούμε θερμά τη Ρίκη Βαν Μπουσχότεν για την ενημέρωση σχετικά με αυτές τις πρωτοβουλίες.